ฉันจะไปเรียนหมอละ เพราะว่าเป็นวิชาที่สนุกดี เรามีโอกาสรักษาคนได้ทั้งคนจน คนมั่งมี และเจ้านายต่างๆ ได้เต็มที่ หมอทำการกุศลในการรักษาพยาบาลได้ดี

เมื่อสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลอดุลเดช กรมหลวงสงขลานครินทร์ เสด็จนิวัตประเทศไทย หลังจากทรงสำเร็จการศึกษาวิชาทหารเรือ จากโรงเรียนนายเรือ Imperial German Naval College ประเทศเยอรมณี และทรงเข้ารับราชการในกระทรวงทหารเรือ ตั้งแต่วันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2458

ขณะนั้นการแพทย์ของไทย ยังคงล้าหลังเป็นอย่างมาก แม้แต่ศิริราชพยาบาลก็ยังมีที่ไม่พอรับคนไข้ ขัดสนทั้งอุปกรณ์และบุคคลากรทางการแพทย์ อีกทั้งโรงเรียนแพทย์ก็ขาดแคลนอาจารย์ผู้มีวิชาความรู้ เมื่อเทียบกับโรงเรียนในยุโรป

หลังจากทอดเพระเนตรเห็นความยากลำบากเหล่านี้ สมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลจึงตัดสินพระทัยที่จะทรงปรับปรุงการแพทย์ของประเทศไทย โดยจะเสด็จไปทรงศึกษาวิชาเฉพาะให้ได้ผลงานจริงๆ เพื่อนำความรู้กลับมาพัฒนาบ้านเมือง

และนี่คือก้าวแรกของการวางรากฐาน เพื่อเสริมสร้างความเป็นปึกแผ่นให้แก่โรงเรียนแพทย์ ตลอดจนการพัฒนาระบบสาธารณสุขของไทย ให้เจริญก้าวหน้าทัดเทียมอารยประเทศ

หลังจากพระองค์สำเร็จการศึกษาวิชาการแพทย์และเสด็จนิวัตประเทศไทย ทรงรับเป็นอาจารย์พิเศษ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลและจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยทรงบรรยายในชั้นเรียนและนำนิสิตไปทัศนศึกษานอกสถานที่ด้วยพระองค์เองอีกด้วย ต่อมาในวันที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2472 พระองค์ได้เสด็จฯ ไปทรงงานในฐานะแพทย์ประจำ โรงพยาบาลแมคคอร์มิค จังหวัดเชียงใหม่ และทรงมีความเอาใจใส่ในการรักษาประชาชนอย่างมาก จนชาวเมืองเชียงใหม่ต่างขนานพระนามของพระองค์ว่า “หมอเจ้าฟ้า”

พระองค์ได้ทรงบำเพ็ญพระราชกรณียกิจไว้มากมาย ทรงอุทิศทั้งพระราชทรัพย์ พระวรกาย และพระสติกำลังเพื่อเสริมสร้างความเป็นปึกแผ่นให้แก่โรงเรียนแพทย์ และพัฒนาการเรียนการสอนตลอดจนการผลิตแพทย์ให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ จนทำให้ต่อมาการแพทย์ของไทยพัฒนาแบบก้าวกระโดดขึ้นสู่ระดับสากลในเวลาเพียง 10 กว่าปี นำไปสู่การวางรากฐานให้แก่วงการแพทย์และการสาธารณสุขมาจนถึงปัจจุบัน

โดย Prof.A.G.Ellis นายแพทย์ชาวอเมริกัน ผู้เข้ามาช่วยปรับปรุงหลักสูตรการเรียนการสอนด้านการแพทย์ในไทย ได้สดุดีสมเด็จพระมหิตลาธิเบศรไว้ในหนังสือ “พระกรณียกิจปฏิบัติของสมเด็จพระราชบิดา เจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช กรมหลวงสงขลานครินทร์ (C.P.H., M.D.) ที่ทรงอุปการะการแพทย์ในกรุงสยาม” มีใจความตอนหนึ่งว่า …

“การที่พระองค์อุบัติมาในโลกนี้นั้น ทำให้โลกนี้ดีขึ้นเป็นแน่แท้”